Гісторыя

Імклівы рост навукова-тэхнічнага прагрэсу, бурнае развіццё эканомікі ў першыя пасляваенныя дзесяцігоддзі, у тым ліку такіх галін, як машына- і прыборабудаванне, мікраэлектроніка, хімічная і будаўнічая прамысловасць, фактычна ператварылі нашу рэспубліку ў «зборачны цэх» савецкай дзяржавы. У выніку гэтых працэсаў рэзка павялічыўся аб'ём навукова-тэхнічнай дакументацыі (НТД), якая ўяўляла вялікую практычную, гістарычную і культурную каштоўнасць для Беларусі.

З мэтай цэнтралізацыі адбору, захоўвання і выкарыстання гэтага віду дакументаў пастановай Савета Міністраў Беларускай ССР ад 27 мая 1968 г. № 164 быў створаны адмысловы архіў.

    У пастанове адзначалася:
  • «1. Стварыць у г. Мінску Цэнтральны дзяржаўны архіў навукова-тэхнічнай дакументацыі БССР (ЦГАНТД БССР) у межах плана па працы і бюджэтных асігнаванняў, зацверджаных архіўнае ўпраўленне пры Савеце Міністраў БССР на 1968 год.
  • 2. Ускласці на міністэрствы і ведамствы рэспублікі адбор і перадачу на дзяржаўнае захоўванне ў ЦДАНТД БССР навукова-тэхнічнай дакументацыі, якая ўтвараецца ў дзейнасці гэтых міністэрстваў і падведамасных устаноў і арганізацый».

7 чэрвеня гэтага ж года загадам начальніка архіўнага упраўлення пры Савеце Міністраў Беларускай ССР А. І. Азарава № 20 «Аб стварэнні Цэнтральнага дзяржаўнага архіва навукова-тэхнічнай дакументацыі БССР (ЦДАНТД БССР)» ва ўстаноўленыя тэрміны даручалася: падрыхтаваць праекты палажэння і структуры архіва; вызначыць прыкладны пералік устаноў, арганізацый і прадпрыемстваў, матэрыялы якіх падлягаюць здачы на дзяржаўнае захоўванне; вызначыць месца і плошчу размяшчэння ЦДАНТД БССР і аказаць дапамогу ў распрацоўцы праектна-каштарыснай дакументацыі на абсталяванне памяшкання; распрацаваць і зацвердзіць штатны расклад. У пункце № 13 «Палажэння аб Цэнтральным дзяржаўным архіве навукова-тэхнічнай дакументацыі БССР» канстатавалася: «Цэнтральны дзяржаўны архіў навукова-тэхнічнай дакументацыі БССР з'яўляецца юрыдычнай асобай і мае пячатку з выявай Дзяржаўнага герба БССР і сваім найменнем».

slide 1
slide 1
Image Slide 2
Пастанова Савета Міністраў Беларускай ССР № 164
ад 27.05.1968 г. "Аб стварэнні Цэнтральнага дзяржаўнага
архіва навукова-тэхнічнай дакументацыі БССР»
НАРБ. Ф. 7. Оп. 5. Д. 2082. Л. 90.
Image Slide 2
Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь № 336 ад 1993/05/21 г. "Аб зацвярджэнні Палажэння аб Камітэце па архівах і справаводству пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь, а таксама сеткі рэспубліканскіх дзяржаўных архіўных устаноў» НАРБ. Ф. 7. Воп. 12. Дз. 481. Л. 198-199.
previous arrowprevious arrow
next arrownext arrow

Першым дырэктарам новага архіва загадам начальніка архіўнага кіравання пры Савеце Міністраў Беларускай ССР ад 7 чэрвеня 1968 г. № 40 прызначаўся Аляксандр Васільевіч Вараб'ёў, які працаваў да гэтага начальнікам аддзела ведамасных архіваў, камплектавання і экспертызы Цэнтральнага дзяржаўнага архіва Кастрычніцкай рэвалюцыі (ЦДАКР) БССР. Праз тры дні была зацверджана структура архіва, якая ўключала ў сябе: кіраўніцтва, аддзел камплектавання і захоўвання дакументаў; аддзел уліку, навукова-даведачнага апарата і выкарыстання дакументаў. Па першым штатным раскладзе ў ЦДАНТД БССР павінна было працаваць 9 чалавек.

slide 1
slide 1
Image Slide 2
Будынак па вул. Няміга, 4 у якім
з 1968 па 1991 гг. размяшчаўся ЦДАНТД БССР.
БГАНТД. Ф. 290. Оп. 1. Д. 16. Л. 11.
Image Slide 2
Будынак па вул. Кірылы і Мяфодзія,
4 у г. Мінску, у якім з 1991 г.
размяшчаецца БДАНТД.
previous arrowprevious arrow
next arrownext arrow

Ужо ў лістападзе 1968 г. ЦДАНТД БССР вызначыўся з месцам свайго пастаяннага размяшчэння і здабыў «дах над галавой». Загадам начальніка архіўнага ўпраўлення пры Савеце Міністраў Беларускай ССР ад 11 лістапада 1968 г. № 35 сцвярджалася, што «ў мэтах размяшчэння ЦДАНТД БССР і ЦДАЛМ БССР, страхавога фонду рэспублікі і лабараторыі па рэстаўрацыі і мікрафільмавання ЦДАКФФД БССР ... перадаць у двухтыднёвы тэрмін будынак па вул. Астроўскага, 4 з балансу ЦДАКР БССР на баланс ЦДАНТД БССР ... Размясціць Цэнтральны дзяржаўны архіў навукова-тэхнічнай дакументацыі БССР на 1 і 2 паверхах (працоўныя пакоі № 1, 2, 3, 4, 10) ... ».

У першыя паўгода сваёй дзейнасці супрацоўнікамі архіва быў складзены спіс навукова-даследчых, праектных і канструктарскіх арганізацый, дакументы якіх падлягалі здачы ў ЦДАНТД. Трэба адзначыць, што для ўдакладнення назваў арганізацый, іх падпарадкаванасці, характару і кірункаў працы ў той час патрабавалася наведаць кожную з арганізацый, дзе меркавалася наяўнасць НТД. Пры распрацоўцы планаў камплектавання архіва на бліжэйшыя гады рабіўся акцэнт на матэрыялы за даваенныя і за першыя пасляваенныя гады, гэта значыць за той перыяд, калі тэхнічная дакументацыя афармлялася і ўлічвалася адвольна, без выканання правіл, інструкцый, стандартаў. Сумесна з архіўным ўпраўленнем пры Савеце Міністраў БССР быў арганізаваны адбор каштоўнай НТД ў вядучых праектных інстытутах краіны — Белдзяржпраекце, Белдзіпрасельбудзе, Белдзіпрадары. У пашпарце архіва за 1968 г. можна ўбачыць наступныя лічбы: аб'ём і плошча архівасховішчаў — 9211 (1333); працягласць стэлажных паліц — 2704; фондаў — 2; адзінак захоўвання — 362; вопісаў — 2; картак — 453 (тэматычныя).

11 лістапада 1969 г. загадам дырэктара ЦДАНТД БССР № 34 «У мэтах разгляду асноўных навукова-метадычных пытанняў экспертызы практычнай і навуковай каштоўнасці НТД, зацвярджэння спісаў праектных, канструктарскіх і навукова-даследчых арганізацый, іх пералікаў з тэрмінамі захоўвання, здатачных вопісаў, адборачных спісаў і іншых пытанняў, звязаных з камплектаваннем ЦДАНТД» была створана Экспертна-праверачная камісія (ЭПК) у складзе 12 чалавек. У камісію, акрамя супрацоўнікаў архіва і архіўнага кіравання, увайшлі прадстаўнікі арганізацый - крыніц камплектавання - канструктары і інжынеры. Такі падыход добра зарэкамендаваў сябе і падтрымліваецца архівам да цяперашняга часу.

У 1991 г. у выніку гістарычных пераўтварэнняў і здабыцця Рэспублікай Беларусь незалежнасці пастановай Савета Міністраў ад 21 мая 1993 г. № 336 Цэнтральны дзяржаўны архіў навукова-тэхнічнай дакументацыі БССР быў перайменаваны ў Беларускі дзяржаўны архіў навукова-тэхнічнай дакументацыі (БДАНТД). Архіў НТД разам з Беларускім дзяржаўным архівам-музеем літаратуры і мастацтва пераехаў у вызвалены будынак па вуліцы Кірыла і Мяфодзія, 4.
і мастацтва пераехаў у вызвалены будынак па вуліцы Кірыла і Мяфодзія, 4.